เมื่อวันที่ ๒ พฤษภาคม ๒๕๔๙ พระธรรมโกศาจารย์ อธิการบดีมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย และประธานคณะกรรมการดำเนินการจัดกิจกรรมนานาชาติ เนื่องในวันวิสาขบูชา วันสำคัญสากลของโลก ประจำปี ๒๕๔๙ เปิดเผยว่า การประชุมประมุขสงฆ์ ผู้นำชาวพุทธ และนักปราชญ์ด้านพระพุทธศาสนา จาก ๔๕ ประเทศ ที่จะเดินทางเข้าร่วมประชุมระหว่างวันที่ ๗-๑๐ พฤษภาคม ๒๕๔๙ ณ หอประชุมพุทธมณฑล จังหวัดนครปฐม และศูนย์ประชุมสหประชาชาติ ถนนราชดำเนินนอก กรุงเทพมหานคร เป็นงานที่ยิ่งใหญ่ ในปีนี้มีผู้เข้าร่วมประชุมมากกว่า ๒,๕๐๐ ท่าน โดยได้อาราธนาประมุขสงฆ์ รัฐมนตรี ผู้นำชาวพุทธ นักปราชญ์ด้านพระพุทธศาสนาเข้าร่วมประชุม นอกจากนั้นได้กราบอาราธนานิมนต์/เชิญกรรมการมหาเถรสมาคม เจ้าคณะภาค เจ้าคณะจังหวัดทุกจังหวัด ผู้อำนวยการสำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ ศิษย์เก่าของมหาวิทยาลัย ผู้ทรงคุณวุฒิ นักวิชาการด้านพระพุทธศาสนามาประชุมหารือแลกเปลี่ยนข้อคิดความเห็น เป็นการจรรโลกพระพุทธศาสนาระดับนานาชาติ และเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวที่ทรงครองสิริราชสมบัติครบ ๖๐ ปีอีกด้วย
โดยมีประวัติความเป็นมาโดยสังเขป ดังนี้ สมัชชาสหประชาชาติสมัยสามัญ องค์การสหประชาชาติ ในคราวประชุมครั้งที่ ๕๔ เมื่อเดือนธันวาคม พ.ศ. ๒๕๔๒ (วาระการประชุมที่ ๑๗๔ เรื่องการรับรองให้วันวิสาขบูชาเป็นวันสำคัญสากล) กำหนดให้วันวิสาขบูชาเป็นวันสำคัญสากล ของสหประชาชาติ และให้จัดกิจกรรมในวันดังกล่าว ณ สำนักงานใหญ่และสำนักงานสาขา ในเดือนพฤษภาคมของทุกปี ประเทศไทยโดยคณะสงฆ์ รัฐบาล และประชาชน จึงได้จัดกิจกรรมเพื่อเฉลิมฉลองในวันดังกล่าวมาตลอดทุกปีมิได้ขาด ทั้งระดับประเทศและระดับท้องถิ่น จนถึงระดับนานาชาติ คือ เมื่อเดือนพฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๔๗ ได้จัดประชุมผู้นำชาวพุทธนานาชาติเนื่องในวันวิสาขบูชา วันสำคัญของโลก ณ หอประชุมพุทธมณฑล เมื่อเดือนมิถุนายนปีเดียวกันได้เป็นเจ้าภาพจัดกิจกรรมเนื่องในวันวิสาขบูชา วันสำคัญสากลของสหประชาชาติ ณ สำนักงานใหญ่ องค์การสหประชาชาติ มหานครนิวยอร์ก สหรัฐอเมริกา เมื่อเดือนกรกฎาคม พ.ศ.๒๕๔๗ ก็ได้จัดประชุมวิชาการนานาชาติว่าด้วยพระพุทธศาสนาเถรวาทและมหายาน ณ หอประชุมพุทธมณฑล และศูนย์ประชุมสหประชาชาติ โดยความเห็นชอบของมหาเถรสมาคม ภายใต้การสนับสนุนของรัฐบาลไทย ที่ประชุมได้ลงนามในความร่วมมือเพื่อการจัดกิจกรรมเนื่องในวันวิสขาบูชาในปีต่อมา ณ ประเทศไทยอีก
ต่อมามหาเถรสมาคม ในคราวประชุมครั้งที่ ๑๐/๒๕๔๘ เมื่อเดือนเมษายน พ.ศ.๒๕๔๘ มีมติเห็นชอบให้มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัยเป็นหน่วยงานหลักในการจัดประชุมชาวพุทธนานาชาติ เนื่องในวันวิสาขบูชาโลก ประจำปี ๒๕๔๘ ระหว่างวันที่ ๑๘ ? ๒๑ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๔๘ ณ พุทธมณฑล และศูนย์ประชุมสหประชาชาติ ภูมิภาคเอเชียแปซิฟิก ถนนราชดำเนินนอก กรุงเทพฯ ภายใต้การอุปถัมภ์ของรัฐบาลไทย มี ฯพณฯ รองนายกรัฐมนตรี ซึ่งนายกรัฐมนตรีมอบหมาย (นายจาตุรนต์ ฉายแสง) เป็นประธานคณะกรรมการอำนวยการ พร้อมทั้งมีการจัดกิจกรรมสัปดาห์ส่งเสริมพระพุทธศาสนาเนื่องในวันวิสาขบูชาโลก ณ มณฑลพิธีท้องสนามหลวงและในภูมิภาคในโอกาสเดียวกัน
การประชุมในครั้งนี้ บรรลุความสำเร็จตามวัตถุประสงค์ด้วยดีในทุกส่วนของการจัดงาน โดยเฉพาะในการประชุมชาวพุทธนานาชาตินั้นมีผู้เข้าร่วมประชุมจาก ๔๒ ประเทศ และที่ประชุมเห็นชอบลงนามในแถลงการณ์ร่วมให้พุทธมณฑลเป็นศูนย์กลางพระพุทธศาสนาโลกและให้จัดฉลอง วันวิสาขบูชาโลกในประเทศไทยต่อไป โดยให้มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เป็นองค์กรประสานงานและดำเนินการ
จากนั้น มหาเถรสมาคม ในคราวประชุมครั้งที่ ๑๔/๒๕๔๘ เมื่อวันที่ ๓๐ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๔๘ มีมติเห็นชอบให้จัดพิธีฉลองวันวิสาขบูชาโลกในประเทศไทยต่อไป โดยให้พุทธมณฑลเป็นศูนย์กลางพระพุทธศาสนาโลก ให้มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัยเป็นผู้ประสานการจัดงาน และให้สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติแจ้งรัฐบาลเพื่อพิจารณาทุนสนับสนุนต่อไป
เพื่ออนุวัตให้เป็นไปตามข้อตกลงในความร่วมมือของที่ประชุมชาวพุทธนานาชาติ ดัง กล่าวมหาวิทยาลัยจึงจัดประชุมผู้แทนผู้นำชาวพุทธจากประเทศไทยและผู้แทนจากต่างประเทศ ๑๘ ประเทศ เมื่อวันที่ ๒๙ ? ๓๐ สิงหาคม พ.ศ. ๒๕๔๘ ณ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ซึ่ง ฯพณฯ รองนายกรัฐมนตรี (นายสุวัจน์ ลิปตพัลลภ) เป็นประธานเปิดการประชุม พร้อมทั้งได้เข้าพบเจ้าประคุณสมเด็จพระพุฒาจารย์ ประธานคณะผู้ปฏิบัติหน้าที่สมเด็จพระสังฆราชเพื่อขอคำปรึกษา และที่ประชุมเห็นชอบกำหนดจัดกิจกรรมนานาชาติเรื่อง ?คุณูปการของพระพุทธศาสนาต่อสันติภาพโลก และการพัฒนาที่ยั่งยืน? เป็นกิจกรรมเนื่องในวันวิสาขบูชา วันสำคัญสากลของสหประชาชาติ ประจำปี ๒๕๔๙ ระหว่างวันที่ ๗ ? ๑๐ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๔๙ ณ ศูนย์ประชุมสหประชาชาติ พุทธมณฑล มณฑลพิธีท้องสนามหลวง และสถานที่อื่น ๆ โดยให้เสนอเป็นส่วนหนึ่งของกิจกรรมร่วมฉลองสิริราชสมบัติครบ ๖๐ ปี ของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช
มหาเถรสมาคม ในคราวประชุม ครั้งที่ ๒๑/๒๕๔๘ เมื่อวันที่ ๙ กันยายน พ.ศ. ๒๕๔๘ มีมติเห็นชอบให้มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เป็นแม่งานร่วมกับส่วนราชการต่าง ๆ ดำเนินการจัดกิจกรรมนานาชาติเนื่องในเทศกาลวันวิสาขบูชาโลก ประจำปี ๒๕๔๙ เป็นกิจกรรมร่วมฉลองสิริราชสมบัติครบ ๖๐ ปีของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช องค์เอกอัครศาสนูปถัมภก
เพื่อให้เป็นการร่วมเฉลิมพระเกียรติดังกล่าว เป็นไปตามมติที่ประชุม และสอดคล้องกับนโยบายของคณะสงฆ์และรัฐบาลไทย มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย จึงกำหนดจัดกิจกรรมเรื่อง ?คุณูปการของพระพุทธศาสนาต่อสันติภาพโลกและการพัฒนาที่ยั่งยืน? เนื่องในวัน วิสาขบูชา วันสำคัญสากลของสหประชาชาติ ประจำปี ๒๕๔๙ ขึ้น ณ ประเทศไทย มีเป้าหมายเพื่ออาราธนาและเชิญผู้นำชาวพุทธ นักปราชญ์ นักวิชาการด้านพระพุทธศาสนาจากนานาชาติ และองค์กรระหว่างประเทศที่นับถือพระพุทธศาสนามาร่วมจัดกิจกรรมและประชุม ณ สำนักงานพุทธมณฑล จังหวัดนครปฐม ศูนย์ประชุมสหประชาชาติ กรุงเทพฯ และมณฑลพิธีท้องสนามหลวง
